Nitraat uit voeding is een van de weinige stoffen die het rustmetabolisme kunnen verlagen (resting metabolic rate, RMR). De RMR daalde met 4 % dankzij een hoeveelheid nitraat overeenkomend met 200 à 300 gram spinazie of 2 tot 3 bieten. De RMR is de verzameling van energie-uitgaven die het lichaam in rusttoestand doet (nuchter) en die nodig zijn om de vitale functies draaiend te houden. De RMR is de grootste energiekost, zelfs bij mensen die regelmatig aan sport doen.
Groene bladgroenten en (rode) bieten zijn twee typische voedingsbronnen van nitraat. Bacteriën in het speeksel zijn nodig om nitraat naar nitriet om te zetten. Uit nitriet kan onder bepaalde omstandigheden stikstofmonoxide (NO) ontstaan, een stof dat een krachtig signaal is voor de bloedvaten om te ontspannen. NO heeft bijkomende effecten, zoals een verhoging van de efficiëntie van de zuurstofverbranding in de mitochondriën. Minder energie gaat dan verloren naar productie van warmte en vrije radicalen.
Het schildklierhormoon bepaalt ook de RMR, maar dat hormoon bleef ongewijzigd in deze interventie. Ook insulinegevoeligheid, glucose-opname en oxidatieve stress veranderden niet.
In het kader van gezond ouder worden lijkt verlaging van RMR een gunstig fenomeen. Ook calorierestrictie en resveratrol verlagen RMR. Bovendien beschermt de consumptie van groene bladgroenten tegen cardiovasculaire ziekten volgens omvangrijke epidemiologische studies. Nitraat verlaagt bloeddruk en remt aderverkalking in diermodellen.
Een lager rustmetabolisme is minder interessant om gewicht te verliezen, want een RMR-daling van 4 % zal op papier goed zijn voor bijna 4 kg per jaar. In de praktijk zal natuurlijk nitraat onwaarschijnlijk dat effect hebben. Groenten zijn immers gezond, vezelrijk en caloriearm.
Larsen FJ, Schiffer TA, Ekblom B et al. Dietary nitrate reduces resting metabolic rate: a randomized, crossover study in humans. Am J Clin Nutr. 2014 Apr;99(4):843-50