Volgens onderzoekers van de Amerikaanse universiteit van Missouri zorgt een koolhydraatbeperkt dieet voor gewichtsverlies vooral bij mannen en voor toename in soepelheid van de bloedvaten vooral bij vrouwen. Die conclusie trokken ze uit een vier weken durende studie met 10 mannen en 10 vrouwen die enkele kenmerken van het metabool syndroom hadden. Verrassend is dat de kleine studiegroep en korte behandeltermijn voldoende waren om een significant effect te sorteren.
Meting van de 'pulse wave velocity' (PWV) gebeurt met een apparaat dat weg heeft van een gesofisticeerde bloeddrukmeter en aardig de 'soepelheid' van de bloedvaten weergeeft. Een toename in PWV met 1 meter per seconde komt overeen met een toename in hartrisico met 15%. Bij de deelnemers van deze studie daalde de PWV met 0,4 m/s, bij de vrouwen met 0,9 m/s.
Dat gewichtsverlies de bloedvaten soepeler maakt, is in het verleden meerdere malen aangetoond geweest. De onderzoekers geloven dat advanced glycation endproducts (AGE's) deels verantwoordelijk zijn voor het verlies van soepelheid, vandaar dat de focus op beperking van koolhydraten lag. Mannen verloren meer gewicht maar dit ging bij hen niet gepaard met soepelere bloedvaten, en dat suggereert dat gewichtsverlies op zich niet zo'n belangrijke factor is.
Waarom de bloedvaten van vrouwen meer baat hebben bij koolhydraatbeperking blijft een raadsel. Het is zo dat de bloedvaten (arteriën) bij vrouwen sneller 'verstijven' dan bij mannen en dat de link tussen bloedglucose en arteriële soepelheid bij vrouwen meer uitgesproken is dan bij mannen. Urinezuur is een mogelijke factor. Dat kan dalen wanneer minder fructose gegeten wordt, maar kan ook stijgen wanneer meer proteïne gegeten wordt. Volgens deze studie was er inderdaad een significant verband tussen urinezuur en PWV. Ook de ketonen, die in het bloed verschijnen bij een koolhydraatarm dieet, kunnen een rol spelen.
Het dieet van dit onderzoek was duidelijk caloriebeperkt (-645 kcal), maar alleen de koolhydraten werden geschrapt. Koolhydraatinname daalde daardoor van 220 gram naar 54 gram per dag en suikerinname van 88 naar 12 gram. Andere macronutriënten bleven ongewijzigd. Markers voor koolhydraatverbranding daalden en die voor vetbranding stegen zeer significant, wat bewees dat deelnemers het dieet getrouw gevolgd hadden. De onderzoekers stelden nog andere gunstige ontwikkelingen vast, zoals daling van bloeddruk (8%), plasma-insuline (34%), totaal cholesterol (12%) en triglyceriden (34%). LDL-cholesterol en plasma-urinezuur bleven ongewijzigd.
Syed-Abdul MM, Hu Q, Jacome-Sosa M et al. Effect of carbohydrate restriction-induced weight loss on aortic pulse wave velocity in overweight men and women. Appl Physiol Nutr Metab. 2018 May 10. doi: 10.1139/apnm-2018-0113